Şahıs Şirketi Nedir, Nasıl Kurulur? Adım Adım Rehber ve Ücretsiz 3 Örnek Belge
"Şahıs şirketi kurdum" cümlesi Türkiye'de en çok kullanılan, hukuken en yanlış cümledir. Kurulan şey aslında bir şirket değil, gerçek kişi vergi mükellefiyetidir: işi siz yaparsınız, faturayı kendi adınıza kesersiniz, kazancı kendi gelir vergisi beyannamenizde gösterirsiniz. Kolay ve ucuz olması yaygınlığının sebebi; sınırsız kişisel sorumluluk ise en çok göz ardı edilen tarafı. Aşağıda kuruluşu adım adım anlatıyor, 3 hazır örnek belgeyi ücretsiz veriyoruz.
Şahıs Şirketinin Üç Temel Özelliği
- Tüzel kişilik yoktur. İşletme ile siz aynı kişisiniz. Banka hesabı, sözleşmeler ve borçlar kişisel kimliğinize bağlıdır.
- Sorumluluk sınırsızdır. İşletmenin borcundan tüm kişisel malvarlığınızla sorumlusunuz. Limited şirkette kural olarak sorumluluk şirket malvarlığıyla sınırlıyken burada böyle bir perde yoktur. Bu, kararın en önemli maddesidir.
- Vergi artan oranlıdır. Kazanç, kurumlar vergisi değil gelir vergisi tarifesine göre vergilenir; kazanç arttıkça oran yükselir.
Kimler kurabilir, kimler kuramaz?
Kural olarak 18 yaşını doldurmuş, fiil ehliyetine sahip herkes mükellefiyet tesis ettirebilir. Dikkat edilmesi gereken durumlar:
- Memurlar ve kamu görevlileri için ticari faaliyet kısıtlaması vardır; kurumunuzun mevzuatını kontrol edin.
- Bazı meslek mensupları (avukat, doktor gibi) için oda/ruhsat kuralları ve faaliyet biçimi sınırlamaları söz konusudur.
- 18 yaş altı için kanuni temsilci ve mahkeme izni gündeme gelir.
- Yabancı uyruklular çalışma izni ve ikamet durumuna bağlı olarak mükellefiyet tesis ettirebilir.
- Emekliler kurabilir; ancak sosyal güvenlik tarafında destek priminden emekli aylığına kadar sonuçları vardır, SGK'ya danışın.
Kuruluş Adımları
1. Faaliyet konusunu ve NACE kodunu belirleyin
NACE kodu, ne iş yaptığınızın resmî karşılığıdır ve sonradan pek çok şeyi etkiler: vergi dairesinin bakış açısı, oda kaydı gerekip gerekmediği, bazı desteklere başvuru hakkı ve zaman zaman e-belge zorunlulukları. Kodu tahminle seçmeyin; faaliyetinizi en doğru tanımlayan kodu mali müşavirinizle birlikte belirleyin. Birden fazla iş yapacaksanız ana faaliyeti seçip diğerlerini ek faaliyet olarak bildirin.
2. İş yeri adresini netleştirin
Ev adresinizde faaliyet göstermek (home ofis) mümkündür; ancak kira sözleşmesi, apartman yönetim planı ve stopaj konularını önceden değerlendirin. Kiralık bir yer kullanacaksanız kira sözleşmesinin işletme adına ve işe başlama bildirimindeki adresle aynı olmasına dikkat edin. Sanal ofis kullanımı için vergi dairenizin yaklaşımını önceden sorun; yoklama bu adrese yapılır.
3. İşe başlama bildirimini yapın
İşe başlama bildirimi İnteraktif Vergi Dairesi (İVD) üzerinden elektronik ortamda yapılabilir. Başvuru için e-Devlet şifresi yeterli olabilir; e-imzanız varsa süreç daha rahat ilerler. Bildirim çoğu durumda mali müşaviriniz tarafından da yapılabilir. Bildirim ücretsizdir.
4. Yoklama ve vergi levhası
Bildirim sonrasında vergi dairesi yoklama memuru gönderir veya elektronik yoklama yapar; adresin ve faaliyetin gerçekliği tespit edilir. Yoklama tamamlandığında mükellefiyetiniz açılır ve vergi levhanız İVD üzerinden alınabilir hâle gelir.
5. Defter, beyanname ve mali müşavir
Kazanç türüne ve büyüklüğüne göre işletme hesabı veya bilanço esası uygulanır; küçük mükellefler için Defter-Beyan Sistemi kullanılır. Beyanname ve defter işlemleri için pratikte mali müşavirle çalışılır.
6. Bağ-Kur ve oda kaydı
Mükellefiyet açıldığında 4/b (Bağ-Kur) sigortalılığınız kural olarak başlar; başka bir işte 4/a sigortalıysanız durumunuzu SGK ile teyit edin. Faaliyetinize göre ticaret odası veya esnaf odası kaydı gerekebilir; NACE kodunuz burada belirleyicidir.
7. Fatura düzeni ve e-belge
Mükellefiyet açıldıktan sonraki ilk pratik soru şudur: faturayı nasıl keseceksiniz? Kâğıt fatura bastırmak yerine bugün çoğu yeni mükellef doğrudan e-arşiv fatura düzenine geçiyor. Bunun için nitelikli elektronik sertifika (e-imza) ve bir e-belge çözümü gerekir.
Örnek 1 — İşe Başlama Kontrol Listesi
ŞAHIS ŞİRKETİ KURULUŞ KONTROL LİSTESİ
Ad Soyad: [AD SOYAD] — T.C. Kimlik No: [TCKN] — Planlanan başlangıç: [GG.AA.YYYY]
A. Karar aşaması
( ) Faaliyet konusu net olarak tanımlandı
( ) NACE kodu mali müşavirle belirlendi: [KOD / TANIM]
( ) Şahıs mükellefiyeti mi limited şirket mi karşılaştırması yapıldı
( ) Sınırsız kişisel sorumluluk riski değerlendirildi
( ) Mali müşavir seçildi: [AD SOYAD / UNVAN], aylık ücret ve kapsam yazılı olarak konuşuldu
B. Adres ve belgeler
( ) İş yeri adresi belirlendi: [AÇIK ADRES]
( ) Kira sözleşmesi imzalandı / tapu fotokopisi hazır ( ) Home ofis ise beyan esasları konuşuldu
( ) Kimlik fotokopisi ( ) İkametgâh belgesi ( ) Fotoğraf ( ) İmza beyannamesi (gerekiyorsa)
C. Başvuru
( ) İVD üzerinden işe başlama bildirimi yapıldı — Tarih: [GG.AA.YYYY]
( ) Yoklama yapıldı / bekleniyor — Tarih: [GG.AA.YYYY]
( ) Vergi levhası alındı
( ) Defter tasdiki / Defter-Beyan Sistemi kaydı tamamlandı
D. Kuruluş sonrası ilk hafta
( ) İşletme için ayrı banka hesabı açıldı — [BANKA / IBAN]
( ) Bağ-Kur (4/b) tescili kontrol edildi
( ) Oda kaydı gerekiyor mu, teyit edildi
( ) e-İmza başvurusu yapıldı
( ) e-Arşiv fatura düzeni kuruldu
( ) Ön muhasebe düzeni kuruldu: gelir, gider, tahsilat ve müşteri kaydı
( ) Fatura şablonu ve sabit notlar (vade, iade, banka bilgisi) hazırlandı
Örnek 2 — Home Ofis Kullanımına İlişkin Beyan ve Kira Bilgi Formu
İŞ YERİ ADRESİ VE KULLANIM BEYANI
Mükellef: [AD SOYAD] — T.C. Kimlik No: [TCKN]
Faaliyet konusu: [TANIM] — NACE Kodu: [KOD]
İş yeri adresi: [AÇIK ADRES]
Tarih: [GG.AA.YYYY]
1. Kullanım durumu: ( ) Malik olduğum konut/iş yeri ( ) Kiracı olduğum konut/iş yeri ( ) Aile bireyine ait konut, bedelsiz kullanım ( ) Ortak çalışma alanı / sanal ofis
2. Kira bilgileri (kiracıysanız):
Kiraya veren: [AD SOYAD / UNVAN] — T.C./Vergi No: [NO]
Sözleşme tarihi: [GG.AA.YYYY] — Süre: [SÜRE]
Aylık kira bedeli: [TUTAR] TL — Ödeme şekli: banka havalesi / EFT (nakit ödemeyin; ödeme banka üzerinden yapılmalıdır)
Kullanım biçimi: ( ) Tamamen iş yeri ( ) Konut olarak da kullanılıyor — iş için kullanılan oran: [ORAN]
3. Beyanlar
( ) Kira ödemelerinin banka üzerinden yapılacağını,
( ) Konut olarak da kullanılan bir yerde faaliyet gösterilmesi hâlinde giderlerin ne oranda işle ilgili sayılacağının mali müşavirimle belirleneceğini,
( ) Kira ödemelerinde stopaj yükümlülüğü doğup doğmadığının mali müşavirime sorulacağını,
( ) Bina yönetim planında iş yeri kullanımına ilişkin kısıtlama bulunup bulunmadığını kontrol ettiğimi,
( ) Adres değişikliğini vergi dairesine süresinde bildireceğimi beyan ederim.
Ekler: ( ) Kira sözleşmesi ( ) Tapu fotokopisi ( ) Muvafakatname (bedelsiz kullanımda) ( ) Yönetim planı ilgili sayfası
[AD SOYAD] (imza)
Örnek 3 — Mali Müşavir Görüşmesi Öncesi Bilgi Formu
MALİ MÜŞAVİR BİLGİ VE SORU FORMU
Bölüm 1 — Sizin dolduracağınız bilgiler
Ad Soyad: [AD SOYAD] — İletişim: [TELEFON / E-POSTA]
Ne iş yapacaksınız (tek cümle): [TANIM]
Müşteriler kim: ( ) Bireysel tüketici ( ) Şirketler ( ) Kamu ( ) Yurt dışı
Tahmini aylık satış adedi: [ADET] — Ortalama fatura tutarı: [TUTAR]
Personel çalıştıracak mısınız: ( ) Hayır ( ) Evet, [SAYI] kişi
Stok tutacak mısınız: ( ) Hayır ( ) Evet
Yurt dışına satış olacak mı: ( ) Hayır ( ) Evet, [ÜLKE / PLATFORM]
Başka bir işte sigortalı mısınız: ( ) Hayır ( ) Evet (4/a) ( ) Emekliyim
İş yeri: ( ) Home ofis ( ) Kiralık ( ) Kendi mülküm
Bölüm 2 — Mali müşavire soracaklarınız
1. Benim faaliyetim için doğru NACE kodu hangisi ve neden?
2. Kazancım ticari kazanç mı serbest meslek kazancı mı sayılır? Belgem fatura mı serbest meslek makbuzu mu olacak?
3. Hangi defter tutulacak, Defter-Beyan Sistemi'ne ben de girebilir miyim?
4. Hangi beyannameleri hangi dönemlerde vereceğim? (KDV, geçici vergi, muhtasar, yıllık)
5. Bağ-Kur primim ne zaman başlar, tutarını nereden takip ederim?
6. Oda kaydı gerekiyor mu?
7. Yararlanabileceğim bir istisna veya muafiyet var mı? (genç girişimci, esnaf muaflığı, ihracat istisnaları)
8. Hangi harcamalarımı gider yazabilirim, belge şartı nedir?
9. e-Arşiv/e-fatura için ne yapmam gerekiyor, ne zaman zorunlu olurum?
10. Aylık ücretiniz neyi kapsıyor, neyi kapsamıyor? Yıl içinde artış olur mu?
11. Size ay sonunda hangi belgeleri, hangi formatta teslim etmeliyim?
12. Benim tarafımda düzenli tutulması gereken kayıtlar neler?
Bölüm 3 — Anlaşma notları
Aylık ücret: [TUTAR] — Kapsam: [TANIM] — Kapsam dışı işler: [TANIM]
Belge teslim günü: [HER AYIN ... GÜNÜ] — Teslim yöntemi: [e-posta / program / dosya]
İletişim kanalı ve yanıt süresi: [TANIM]
Serinin Diğer Yazıları
- Şahıs şirketi kurma maliyeti: kalem kalem harita
- Şahıs şirketi için muhasebeci şart mı?
- Şahıs şirketi için e-imza şart mı?
- Şahıs şirketi için e-fatura şart mı?
- Vergi dilimleri ve yükümlülük takvimi
- Şahıs şirketinin yıllık giderleri
- Avantajları ve dezavantajları
- Kurduktan sonra yapılması gerekenler
- Şahıs şirketi mi limited şirket mi?
(Yazılar yayınlandıkça bu liste bağlantılı hâle getirilecektir.)
Sık Sorulan Sorular
Şahıs şirketi kurmak için sermaye gerekiyor mu? Hayır. Limited ve anonim şirkette olduğu gibi asgari sermaye şartı yoktur; mükellefiyet, işe başlama bildirimiyle açılır.
Ne kadar sürede kurulur? İşe başlama bildirimi aynı gün yapılabilir; mükellefiyetin fiilen açılması yoklamanın tamamlanmasına bağlıdır. Uygulamada birkaç iş günü içinde tamamlanır.
Çalışırken şahıs şirketi kurabilir miyim? Kural olarak evet; ancak iş sözleşmenizdeki rekabet yasağı ve ek iş kısıtlamaları ile sosyal güvenlik tarafındaki sonuçları önceden değerlendirin. Memur ve kamu görevlileri için ayrı kısıtlamalar vardır.
Yasal uyarı: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; mali veya hukuki danışmanlık değildir. Mükellefiyet türü, defter usulü, NACE kodu, oda kaydı, sigortalılık ve istisnalar kişiden kişiye ve faaliyete göre değişir; vergi daireleri arasında uygulama farkları olabilir. İşe başlamadan önce mali müşavirinize ve bağlı olacağınız vergi dairesine danışın. Ücret, prim ve harç tutarları için güncel kaynakları esas alın.
Mali müşaviriniz ay sonunda beyan eder; gün içinde neyi kime sattığınızı siz tutarsınız. HesapTUT ile gelir-gideri, müşteri cari hesaplarını ve tahsilatları ilk günden düzenli tutun.
14 Gün Ücretsiz Deneyin
Kredi kartı gerekmez.