Şahıs Şirketi Vergi Dilimleri ve Yükümlülükleri: Takvim ve Ücretsiz 3 Örnek Tablo
Şahıs mükellefiyeti hakkında en çok yanlış bilinen konu tek bir cümlede toplanır: "Dilim atlarsam kazancımın tamamı üst orandan vergilenir." Bu doğru değil ve bu yanlış inanç yüzünden pek çok kişi iş almaktan vazgeçiyor, faturasını ertesi yıla atmaya çalışıyor. Artan oranlı tarifede sadece dilimi aşan kısım üst orandan vergilenir. Aşağıda tarifenin mantığını, yükümlülük takvimini ve 3 hazır hesap tablosunu ücretsiz veriyoruz.
Gelir Vergisi Tarifesinin Yapısı
Gelir vergisi tarifesi Gelir Vergisi Kanunu'nun 103. maddesinde düzenlenir. Yapısı şöyledir:
- Beş dilim vardır ve oranlar en düşükten en yükseğe doğru artar (yaklaşık %15 ile %40 aralığında).
- Oranlar kanunda yazılıdır ve seyrek değişir; dilim tutarları ise her yıl yeniden değerleme oranıyla güncellenir.
- Ücret gelirleri ile ücret dışı gelirler için bazı dilimlerde farklı tutarlar uygulanabilir. Şahıs mükellefiyetinden doğan ticari kazanç, ücret dışı gelir tarifesine tabidir.
Bu sayfada dilim tutarları yazılmamıştır — tutarlar her yıl değiştiği için, bir yazıda sabitlenen rakam kısa sürede yanıltıcı hâle gelir. Güncel tarifeyi Gelir İdaresi Başkanlığı'nın yayımladığı tarifeden alın ve aşağıdaki tabloya kendiniz yazın. Böylece hesabınız her yıl doğru kalır.
Hesap sırası: hangi rakam neyin üstünden hesaplanır?
- Hasılat (satışlarınızın toplamı, KDV hariç)
- eksi indirilebilir giderler (belgeli, işle ilgili)
- eşittir ticari kazanç
- eksi varsa indirim ve istisnalar (şartları varsa; mali müşavirinize sorun)
- eşittir vergi matrahı
- tarifeye göre hesaplanan gelir vergisi
- eksi yıl içinde ödenen geçici vergi ve varsa stopajlar
- eşittir ödenecek / iade alınacak tutar
Buradan çıkan sonuç önemlidir: vergi hasılat üzerinden değil, kazanç üzerinden alınır. Belgesini almadığınız her gider, matrahınızı gereksiz yere büyütür.
Yükümlülük Takvimi
| Yükümlülük | Dönem | Beyan / ödeme (genel uygulama) | Not |
| KDV | Aylık | İzleyen ayın sonuna doğru | Tahsil etmeseniz de doğabilir; nakit planı şart |
| Muhtasar ve prim hizmet beyannamesi | Aylık veya üç aylık | İzleyen ayın sonuna doğru | Kira ve ücret stopajı varsa; personel yoksa da doğabilir |
| Geçici vergi | Üç aylık dönemler | Dönemi izleyen ikinci ay içinde | Yılın son dönemi için ayrı beyan uygulaması kaldırılmıştır |
| Yıllık gelir vergisi beyannamesi | Yıllık | İzleyen yılın Mart ayında | Vergi genellikle iki taksitte (Mart ve Temmuz) ödenir |
| Bağ-Kur (4/b) primi | Aylık | İzleyen ay içinde | Kazanç olmasa da tahakkuk eder |
| Damga vergisi | İşleme bağlı | Beyanname ve sözleşmelerde | Kira sözleşmesi ve bazı sözleşmelerde doğar |
Beyan ve ödeme günleri mevzuat değişiklikleriyle güncellenebilir ve dönem sonu tatile gelirse kayabilir. Kendi takviminizi Gelir İdaresi Başkanlığı'nın vergi takviminden ve mali müşavirinizden teyit edin.
Sık karşılaşılan üç tuzak
- Tahsil etmediğiniz satışın vergisi doğabilir. Belge düzenlendiği anda yükümlülük başlar; müşteriniz ödemediyse bile KDV ve kazanç hesabına girer. Alacak takibi bu yüzden vergi konusudur.
- Geçici vergi unutulur. Yıllık beyanı bekleyenler, üç aylık dönemlerde doğan geçici vergiyle karşılaşınca zorlanır.
- Şahsi ve işletme parası karışır. Aynı hesaptan yürüyen işletmelerde hangi paranın vergi için ayrıldığı görünmez.
Örnek 1 — Kendi Tarifenizi Doldurun (dilim hesap tablosu)
GELİR VERGİSİ DİLİM HESAP TABLOSU
Vergilendirme dönemi: [YIL] — Tarife kaynağı: GİB, [YIL] yılı gelir vergisi tarifesi — Tabloyu doldurma tarihi: [GG.AA.YYYY]
| Dilim | Matrah aralığı (GİB tarifesinden yazın) | Oran | Bu dilime giren matrahım | Hesaplanan vergi |
| 1 | [TUTAR] TL'ye kadar | [ORAN] | [TUTAR] | [TUTAR] |
| 2 | [TUTAR] - [TUTAR] arası | [ORAN] | [TUTAR] | [TUTAR] |
| 3 | [TUTAR] - [TUTAR] arası | [ORAN] | [TUTAR] | [TUTAR] |
| 4 | [TUTAR] - [TUTAR] arası | [ORAN] | [TUTAR] | [TUTAR] |
| 5 | [TUTAR]'dan fazlası | [ORAN] | [TUTAR] | [TUTAR] |
| TOPLAM | — | — | [MATRAH] | [VERGİ] |
Doldurma yöntemi: Matrahınızı yukarıdan aşağıya doğru dilimlere bölün. Örneğin matrahınız ikinci dilimin içindeyse, birinci dilimin tamamı birinci oranla, kalan kısım ikinci oranla vergilenir. Tamamı ikinci orandan hesaplanmaz.
Efektif oranınız: Toplam vergi ÷ toplam matrah = [ORAN]. Bu oran, en yüksek dilim oranınızdan daima düşüktür. Kazancınızı değerlendirirken bu oranı kullanın.
Uyarı: Bu tablo yalnızca tarifenin işleyişini göstermek içindir. İndirim, istisna, mahsup ve stopaj etkileri dahil değildir; kesin hesap mali müşavirinize aittir.
Örnek 2 — Yıllık Yükümlülük Takvimi (kendi tarihlerinizi yazın)
[YIL] YÜKÜMLÜLÜK TAKVİMİM
Mükellef: [AD SOYAD] — Mali müşavir: [AD SOYAD]
| Yükümlülük | Dönem | Beyan tarihi | Son ödeme | Ayıracağım tutar |
| KDV | Ocak | [GG.AA] | [GG.AA] | [TUTAR] |
| KDV | Şubat | [GG.AA] | [GG.AA] | [TUTAR] |
| Geçici vergi | 1. dönem (Oca-Mar) | [GG.AA] | [GG.AA] | [TUTAR] |
| Yıllık gelir vergisi | Önceki yıl | [GG.AA] (Mart) | 1. taksit [GG.AA] / 2. taksit [GG.AA] | [TUTAR] |
| Geçici vergi | 2. dönem (Nis-Haz) | [GG.AA] | [GG.AA] | [TUTAR] |
| Geçici vergi | 3. dönem (Tem-Eyl) | [GG.AA] | [GG.AA] | [TUTAR] |
| Muhtasar | [Aylık / 3 aylık] | [GG.AA] | [GG.AA] | [TUTAR] |
| Bağ-Kur primi | Her ay | — | [GG.AA] | [TUTAR] |
| Oda aidatı | Yıllık | — | [GG.AA] | [TUTAR] |
Kural: Her tahsilatta tahsil ettiğiniz tutarın [ORAN] kadarını ayrı bir hesaba ayırın. Böylece ödeme günü geldiğinde para hazır olur. Oranı, geçen yılın efektif vergi oranınıza ve KDV yükünüze bakarak mali müşavirinizle belirleyin.
Örnek 3 — Beyan Öncesi Kontrol Listesi
BEYAN ÖNCESİ KONTROL LİSTESİ
Dönem: [DÖNEM] — Kontrol tarihi: [GG.AA.YYYY]
A. Gelir tarafı
( ) Dönemde kesilen tüm satış belgeleri listelendi — adet: [ADET], tutar: [TUTAR]
( ) İptal ve iade belgeleri ayrıştırıldı
( ) Belgesi kesilmemiş satış var mı, kontrol edildi
( ) POS ve banka tahsilatları satış kayıtlarıyla karşılaştırıldı
( ) Pazaryeri / platform komisyon raporu alındı
B. Gider tarafı
( ) Tüm alış ve gider belgeleri toplandı
( ) Belgesiz harcamalar işaretlendi (gider yazılamaz)
( ) İşle ilgisi tartışmalı kalemler mali müşavire soruldu
( ) Demirbaş alımları ayrıldı (amortisman konusu)
( ) Kira ödemesi banka üzerinden yapıldı ve dekont eklendi
C. Mahsup ve indirimler
( ) Yıl içinde ödenen geçici vergiler listelendi
( ) Kesinti (stopaj) yoluyla ödenen vergiler belgelendi
( ) Varsa istisna/indirim şartları kontrol edildi
( ) Önceki dönem devreden KDV kontrol edildi
D. Nakit hazırlığı
( ) Tahmini ödeme tutarı öğrenildi: [TUTAR]
( ) Ödeme için ayrılan tutar: [TUTAR] — fark: [TUTAR]
( ) Eksik varsa tahsilat planı yapıldı
( ) Ödeme günü takvime eklendi
E. Beyan sonrası
( ) Tahakkuk fişi alındı ve saklandı
( ) Ödeme yapıldı, dekont saklandı
( ) Sonraki dönem için ayırma oranı gözden geçirildi
Sık Sorulan Sorular
Bir üst dilime geçersem elime geçen para azalır mı? Hayır. Sadece dilimi aşan kısım üst oranla vergilenir; alt dilimler kendi oranıyla kalır. Kazancınız arttıkça net geliriniz de artar, sadece artış hızı yavaşlar.
Hiç kazanç elde etmezsem beyanname vermez miyim? Mükellefiyetiniz açık olduğu sürece beyan yükümlülükleriniz devam eder; kazanç yoksa da beyanname verilir. Ayrıca Bağ-Kur priminiz tahakkuk etmeye devam eder.
Vergi hasılatım üzerinden mi alınır? Hayır, kazancınız üzerinden alınır. Hasılattan indirilebilir giderleriniz düşüldükten sonra kalan tutar vergilenir. Bu yüzden gider belgelerinizi toplamak doğrudan cebinizi ilgilendirir.
Yasal uyarı: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; mali danışmanlık değildir. Gelir vergisi tarifesindeki dilim tutarları her yıl güncellendiği için bu sayfada bilinçli olarak rakam verilmemiş, tarifenin işleyişi anlatılmıştır. Güncel tarife, beyan ve ödeme günleri için Gelir İdaresi Başkanlığı'nın yayımladığı tarife ve vergi takvimini esas alın; kendi hesabınız için mali müşavirinize danışın.
Vergi sürprizi, kayıt tutmayanın sorunudur. HesapTUT ile gelir-giderinizi ay ay görün, tahsilatlarınızı takip edin, ödeme günü geldiğinde tutarı önceden bilin.
14 Gün Ücretsiz Deneyin
Kredi kartı gerekmez.