Fizibilite Çalışması Nedir? Nasıl Yapılır?

Fizibilite çalışması, bir iş fikrinin yapılabilir olup olmadığını yatırıma girmeden önce ölçen ön değerlendirmedir. Kısaca tek soruya cevap arar: "Bu iş teknik olarak mümkün, ekonomik olarak kârlı ve yasal olarak uygun mu?" Cevap hayırsa, en ucuz kayıp o aşamada vazgeçmektir.

Fizibilite ile İş Planı Arasındaki Fark

İkisi sık karıştırılır ama sırası ve amacı farklıdır:

Yani önce fizibilite yapılır, olumlu çıkarsa iş planı hazırlanır.

Fizibilite Çalışmasının Boyutları

1. Teknik fizibilite

Ürünü veya hizmeti üretebilecek makine, yazılım, tedarik zinciri ve nitelikli personel mevcut mu? Üretim kapasitesi hedeflenen satışı karşılıyor mu? Bu bölümde "yapabilir miyiz" sorusunun cevabı somut kaynak listesine dayanmalıdır.

2. Ekonomik (pazar) fizibilitesi

Talep gerçekten var mı? Pazar büyüyor mu, doygun mu? Bu boyutun verisi pazar araştırmasından ve rakip analizinden gelir. Talebi kimin oluşturduğunu netleştirmek için hedef kitle tanımı da bu aşamada yapılır.

3. Mali fizibilite

En kritik bölümdür. Şu kalemler hesaplanır:

• Yatırım tutarı: Makine, demirbaş, dekorasyon, ilk stok, kuruluş giderleri.
• İşletme sermayesi: İlk aylarda gelir gelmeden ödenecek kira, maaş, SGK, tedarikçi ödemeleri.
• Gelir projeksiyonu: Adet × fiyat, gerçekçi bir doluluk/kapasite oranıyla.
• Başabaş noktası: Sabit giderleri karşılamak için gereken minimum satış.
• Geri ödeme süresi: Yatırımın kaç ayda kendini amorti ettiği.

4. Yasal ve idari fizibilite

Faaliyet için ruhsat, izin, sertifika gerekiyor mu? Sektöre özel bir mevzuat kısıtı var mı? Vergisel yükümlülükler ve e-belge zorunlulukları hangi eşiklerde başlıyor? Güncel hadler için tebliğleri ve GİB duyurularını teyit edin; e-dönüşüm tarafında yol haritası çıkarmak için ERC Soft gibi uzun yıllardır bu alanda çalışan bir danışmandan destek alabilirsiniz.

Adım Adım Fizibilite Nasıl Yapılır?

1. Fikri ve kapsamı tanımlayın: Ne üretilecek, hangi ölçekte, nerede?
2. Veri toplayın: Fiyat teklifleri, kira rayiçleri, tedarikçi listeleri, sektör raporları.
3. Üç senaryo kurun: Kötümser, gerçekçi, iyimser. Kararı kötümser senaryoya göre verin.
4. Duyarlılık analizi yapın: Satış %20 düşerse, hammadde %30 artarsa iş hâlâ ayakta mı?
5. Sonucu tek sayfada yazın: Yatırım tutarı, başabaş, geri ödeme süresi ve nihai öneri.

Fizibilitede Sık Görülen Hatalar

• İşletme sermayesini unutmak — en yaygın ve en pahalı hata.
• Tahsilat vadesini hesaba katmadan cirodan nakit beklemek.
• Kapasiteyi ilk aydan %100 varsaymak.
• Kuruluş sonrası zorunlu kalemleri (mali mühür, e-fatura kontörü, muhasebe hizmeti, yazılım aboneliği) atlamak. Mali mühür ve e-imza için e-İmzacı, entegratör tarafı için Multi Portal maliyetlerini baştan listeye ekleyin.
• Personel maliyetini brüt ücretle sınırlı sanmak; SGK işveren payı ve yan maliyetler dahil edilmeli.

Fizibilitenizi olumlu bulduysanız sıradaki adım şirket kuruluşudur; süreç için şirket nasıl kurulur rehberine, kuruluş sonrası muhasebe düzeni için ön muhasebe nedir yazımıza göz atın.